Kilistra: Konya'nın Kayalara Oyulmuş Antik Kenti

Konya'nın Meram ilçesi sınırlarında, eski adı Gökyurt olan ve 2017'de Kilistra adını alan mahallede, tarihi Kral yolu üzerinde kayalara oyulmuş bir antik kent yükselir: Kilistra. Arkeolojik bulgular, bu yerleşimin ilk olarak MÖ 3. yüzyılda iskân gördüğünü işaret eder. Helenistik ve Roma dönemlerinde nüfus yoğunluğu yaşayan kent, Hristiyanlık döneminde hızla büyümüş ve önemli bir inanç merkezi haline gelmiştir. Doğal volkanik kayaların oyulmasıyla oluşturulan yapılar, kısmen Kapadokya'daki peri bacalarını andırır; Adıyaman Perre ve Mardin Dara antik kentleriyle de benzerlikler taşır.

Kayalara Oyulmuş Bir Yerleşim

Kilistra'nın en dikkat çekici özelliği, yerleşimin tamamen kayaların içine oyularak inşa edilmiş olmasıdır. Tepelerin içi oyularak oluşturulan mekânlar; kiliseler, büyük su sarnıçları, manastırlar, haç planlı şapeller, gözcü kuleleri, sığınaklar ve antik yollar gibi yapıları barındırır. Bu yapıların çoğu erken Hristiyanlık dönemi izleri taşır ve o dönemde yoğun bir imar faaliyetinin yaşandığını gösterir. Kentteki harabelerin kilise ve mabet ağırlıklı olması, buranın bir inanç yerleşimi olarak özel bir öneme sahip olduğunu ortaya koyar.

Aziz Pavlus'un İzinde

Kilistra, Aziz Pavlus'un misyonerlik faaliyetleriyle tanınan önemli bir yerleşimdir. Lystra adıyla da bilinen bu antik kent, erken Hristiyanlık tarihi açısından büyük bir öneme sahiptir. Son arkeolojik kazılar, kentin Roma ve Bizans dönemlerinden sonra Selçuklu Dönemi'nde de yaşamın sürdüğünü ortaya koymuştur. Bu durum, Kilistra'nın yüzyıllar boyunca kesintisiz bir yerleşim alanı olduğunu gösterir.

Kazılarda Ortaya Çıkan Hazineler

Necmettin Erbakan Üniversitesi Sanat Tarihi Bölümü'nden Doç. Dr. İlker Mete Mimiroğlu başkanlığında yürütülen kazı çalışmalarında, 6. yüzyıla ait büyük bir Piskoposluk Kilisesi kalıntısı bulunmuştur. Kilisenin iç süslemelerinde altın yaldızlı mozaikler tespit edilmiştir. Bu kilisenin, 8. yüzyılda bir yangınla tahrip olduğu düşünülmektedir. Aynı alanda daha sonra inşa edilen küçük bir şapel ve içinde bulunan Selçuklu sikkeleri, Hristiyan cemaatin Selçuklu yönetimi altında da varlığını sürdürdüğünü gösterir.

Kazılarda yaklaşık 40 mezar ortaya çıkarılmıştır; bu mezarlar dönemin Hristiyan halkına aittir. İki bebek mezarında bulunan turkuaz nazar boncukları ise ilginç bir kültürel etkileşimi gözler önüne serer: Türk kültüründeki nazar inancının, yerel Hristiyan topluluklarca da benimsendiğini gösterir. Bu buluntu, Kilistra'nın farklı inanç ve kültürlerin bir arada yaşadığı bir yer olduğunu kanıtlar.

Meram'ın Tarihi Dokusu İçinde Kilistra

Kilistra, Konya'nın köklü tarihinin bir parçası olarak Meram ilçesinin önemini artıran değerlerden biridir. Çatalhöyük gibi on bin yıllık bir geçmişe sahip bir yerleşimin bulunduğu Konya'da, Kilistra da bu tarihi zenginliğin bir halkasıdır. Meram, tarihi eserleri ve doğal güzellikleriyle öne çıkan bir ilçe olarak, Kilistra antik kentinden kalan eserleri de geleceğe taşımaktadır. Bu antik kent, hem tarih meraklıları hem de kaya oyma mimarisine ilgi duyanlar için eşsiz bir keşif noktasıdır.

Ziyaret İçin İpuçları

Kilistra, Konya şehir merkezine yakın bir konumda yer alır ve ulaşımı kolaydır. Antik kenti gezerken, kayalara oyulmuş dar geçitlerde yürürken dikkatli olmanızda fayda var. Yanınıza su almayı unutmayın; çünkü keşfedilecek çok sayıda yapı var. Özellikle gün batımında, kayaların üzerinden bölgeyi izlemek unutulmaz bir deneyim sunar. Kilistra, Konya'nın sadece Mevlâna'dan ibaret olmadığını, aynı zamanda binlerce yıllık bir geçmişe sahip olduğunu gösteren nadide bir hazinedir.

Konya'nın bu saklı kalmış antik kenti, erken Hristiyanlık döneminden Selçuklu'ya uzanan bir zaman yolculuğu vaat ediyor. Kayalara oyulmuş kiliseleri, sarnıçları ve mezarlarıyla Kilistra, tarihin derinliklerine inmek isteyen herkesi bekliyor.

Kaynak: konya.ktb.gov.tr, tr.wikipedia.org
Görsel: Raphael, Wikimedia Commons, Public domain