Coğrafi verilerin ticari kullanımına yeni düzenleme: Resmi Gazete'de yayımlandı

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelikle, gerçek kişiler, özel hukuk tüzel kişileri ile yabancı gerçek ve tüzel kişilerin Ulusal Coğrafi Veri Sorumluluk Matrisi kapsamında yer alan coğrafi verileri ticari amaçlarla toplaması, üretmesi, paylaşması veya satmasına yönelik izin süreçleri yeniden düzenlendi.

Düzenleme, kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri için hizmet alımı kapsamında yürütülen coğrafi veri faaliyetlerini de kapsıyor. Ayrıca afet ve acil durum yönetiminde kullanılacak coğrafi verilerin Bakanlıkla paylaşılmasına ilişkin yükümlülükler belirlendi.

COĞRAFİ VERİLER İÇİN İZİN ZORUNLULUĞU

Yeni yönetmeliğe göre, coğrafi verileri ticari amaçlarla toplamak, üretmek, paylaşmak veya satmak isteyen gerçek kişiler ile özel hukuk tüzel kişileri ve yabancı kişi ve şirketler Bakanlıktan izin almak zorunda olacak.

Türk Ticaret Kanunu kapsamında şube veya acente olarak faaliyet gösteren özel hukuk tüzel kişileri için işletme merkezinin tek bir izin alması yeterli olacak.

Kamu kurumları ve kamu tüzel kişileri adına coğrafi veri toplama, üretme veya paylaşma faaliyetleri yürüten gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri de izin almakla yükümlü olacak ancak bu işlemler için izin bedeli ödemeyecek. Söz konusu faaliyetlerden elde edilen verilerin ticari amaçla kullanılması, satılması veya paylaşılması halinde ise izin bedeli alınacak.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri, ilk kez ticari faaliyete başladıkları yıl izin bedelinden muaf tutulacak. Ancak bu kişiler de izin almak zorunda olacak.

Elektrik ve doğal gaz dağıtım lisansına sahip şirketler ise lisans kapsamındaki faaliyetleri için Bakanlığın elektronik altyapısına kayıt olmak şartıyla izin alma ve izin bedeli ödeme yükümlülüğünden muaf olacak. Bu şirketlerin verileri lisans kapsamı dışında ticari amaçlarla kullanması durumunda izin ve ödeme zorunluluğu uygulanacak.

ADRES VE KONUM PAYLAŞIMINA MUAFİYET

Yönetmelikle bazı faaliyetler izin zorunluluğunun dışında bırakıldı.

Buna göre, kişi ve şirketlerin fatura düzenlemek amacıyla talep ettikleri adres bilgileri için coğrafi veri izni alınması gerekmeyecek.

Ayrıca işletmelerin merkez, şube ve acentelerine ait adres ve konum bilgilerini internet sitelerinde veya sosyal medya hesaplarında paylaşmaları da izin yükümlülüğünden muaf olacak.

İZİNLER EN FAZLA 5 YIL GEÇERLİ OLACAK

Coğrafi veri izni başvuruları, Bakanlığın oluşturduğu elektronik altyapı üzerinden yapılacak. Başvuruların, izin kapsamındaki ticari faaliyet başlamadan önce yetkili kişi tarafından gerçekleştirilmesi gerekecek.

İzin belgeleri en az 1, en fazla 5 yıl geçerli olacak. Geçerlilik süresi, başvuru sahibinin talebi ve Bakanlığın onayıyla belirlenecek.

Başvurularda faaliyet gösterilecek coğrafi bölge, toplanacak veya üretilecek verilerin türü, yürütülecek faaliyetler ve talep edilen izin süresi bildirilecek.

Tüzel kişilerden ayrıca vergi beyannamesi, çalıştırılacak personele ilişkin bilgiler, kullanılacak araç ve gereçlerin ayrıntıları, çalışanların adli sicil kayıtları ve veri güvenliği tedbirlerine ilişkin beyan istenecek.

Birden fazla ilde veya ülke genelinde faaliyet gösterecek şirketlerin, Coğrafi Bilgi Sistemi Uzmanı (Seviye 6) yeterlilik belgesine sahip ya da ilgili yükseköğretim programlarından mezun en az bir personel çalıştırması gerekecek.

Bir il veya daha küçük alanda faaliyet gösterecek şirketlerde ise ilgili Coğrafi Bilgi Sistemi Operatörü yeterlilik belgesine sahip ya da belirtilen programlardan mezun en az bir personel bulunması şartı aranacak.

BAŞVURULAR 30 GÜN İÇİNDE SONUÇLANDIRILACAK

Bakanlık, başvurulara ilişkin değerlendirmesini başvuru tarihinden itibaren 30 gün içinde ilgiliye bildirecek.

Başvuruda eksik bilgi veya belge bulunması halinde, eksikliklerin bir ay içinde tamamlanması şartıyla izin verilebilecek. Bu süre içinde eksikliklerin giderilmemesi durumunda başvuru geçersiz sayılacak.

İzin başvurusu onaylanan ve ödeme yükümlülüğü bulunan kişilerin, izin bedelini 15 gün içinde Bakanlığın ilgili hesabına yatırması gerekecek. Ödeme yapılmaması halinde başvuru geçersiz olacak.

Bakanlık ayrıca verilerin belirlenen standartlara uygun hale getirilmesi amacıyla ilave çalışma veya veri üretimi talep edebilecek. Bu çalışmalar için verilecek süre 6 ayı aşamayacak.

İzin verilen faaliyet konusu, çalışma bölgesi veya izin süresinde değişiklik yapılması halinde yeniden başvuru zorunluluğu bulunacak.

İZİN BEDELLERİ NASIL HESAPLANACAK?

Yönetmelikle coğrafi veri izin bedellerinin hesaplanmasına ilişkin esaslar da düzenlendi.

Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişileri için izin bedeli; coğrafi veri tema sayısı, çalışma alanı, izin süresi ve işletmenin yıllık net satış tutarı veya satış hasılatı dikkate alınarak hesaplanacak.

İzin bedellerinin belirlenmesinde kullanılacak katsayı bedelinin 2024 yılı için 1750 TL olduğu belirtilirken, bu tutarın ve ilgili cetvellerde yer alan parasal sınırların her yıl yeniden değerleme oranında artırılacağı hükme bağlandı.

Yabancı gerçek ve tüzel kişiler için izin bedeli ise bir izin katsayısı bedelinin 1250 katının süre katsayısıyla çarpılması sonucunda hesaplanacak.

Belirlenen bedeller her yıl Bakanlığın döner sermaye işletmesi birim fiyat listesinde yayımlanacak.

İZİNSİZ FAALİYETE PARA CEZASI

Yönetmelikte izin almadan coğrafi veri faaliyetinde bulunan kişi ve şirketlere yönelik yaptırımlar da yer aldı.

Bakanlık tarafından izinsiz faaliyet tespit edilmesi halinde, ilgiliye izin başvurusu yapması için tebliğ tarihinden itibaren 15 gün süre tanınacak.

Bu süre içinde başvuru yapmayan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı gerçek kişiler ve özel hukuk tüzel kişilerine, tespitin yapıldığı yıl için belirlenen bir yıllık en yüksek izin bedeli tutarında idari para cezası uygulanacak.

Yabancı gerçek ve tüzel kişilere ise bir yıllık izin bedelinin iki katı tutarında idari para cezası verilecek.

İdari para cezaları, tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde ödenecek veya aynı süre içinde Bakanlığa itiraz edilebilecek. Cezanın ödeme süresi içinde yatırılması halinde yüzde 25 indirim uygulanacak.

Bakanlık tarafından itirazı reddedilenler, kararın tebliğinden itibaren 30 gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilecek.

İdari para cezası uygulanması, izin alma zorunluluğunu ortadan kaldırmayacak.

Ayrıca cezanın tahakkuk tarihinden itibaren 60 gün içinde izin başvurusunda bulunulmaması halinde, daha sonra yapılacak ilk başvuruda izin bedeli iki katı olarak uygulanacak.

AFET DURUMLARINDA VERİLER BAKANLIKLA ÜCRETSİZ PAYLAŞILACAK

Düzenlemeyle coğrafi veri izni sahiplerine yeni veri paylaşımı yükümlülükleri de getirildi.

İzin sahipleri, yürüttükleri faaliyetlere ilişkin raporları ve coğrafi verileri tanımlayan meta verileri her 12 ayda bir Bakanlığın elektronik altyapısına sunacak.

Afet ve acil durum yönetimi kapsamında kullanılmak üzere, yürütülen çalışmalarla elde edilen coğrafi veriler de Bakanlığın talebi üzerine ücretsiz olarak paylaşılacak.

Bu verilerin ilgili teknik standartlara uygun biçimde elektronik ortamda sunulması gerekecek.

İzin süresinin sona ermesinin ardından da coğrafi verilerin Bakanlığın elektronik altyapısıyla paylaşımına devam edilecek. Veri paylaşımının sürdürülememesi halinde Bakanlık, verilerin belirlenen standartlarda sayısal olarak teslim edilmesini isteyebilecek.

Bakanlık ise paylaşılan verilerin korunması, gizliliği ve güvenliği için Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Siber Güvenlik Kanunu ve ilgili mevzuat kapsamında gerekli tedbirleri almakla yükümlü olacak.

İZİNLER ASKIYA ALINABİLECEK VEYA İPTAL EDİLEBİLECEK

Yönetmeliğe göre, izin sözleşmesindeki yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, başvuru belgelerinde yanlış veya eksik bilgi verilmesi ya da denetimlerde gerekli koşulların kaybedildiğinin belirlenmesi durumunda izinler askıya alınabilecek.

Askıya alınan iznin yeniden etkin hale getirilmesi için ilgiliye 60 gün süre tanınacak.

Bu süre içinde eksikliklerin giderilmemesi, milli güvenliğe aykırı bir durumun tespit edilmesi veya yönetmelikte sayılan diğer iptal gerekçelerinin ortaya çıkması halinde izinler iptal edilebilecek.

İzni iptal edilenlere veya kendi talebiyle iptal başvurusunda bulunanlara ödedikleri izin bedelleri iade edilmeyecek.

İzin belgeleri üçüncü kişilere devredilemeyecek. Faaliyetin sona ermesi, ortaklık yapısı, iletişim bilgileri, personel veya araç bilgilerinde değişiklik olması halinde ise ilgili değişikliklerin 15 gün içinde Bakanlığa bildirilmesi gerekecek.

2021 YILINDAKİ İKİ YÖNETMELİK YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI

Yeni düzenlemeyle 10 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Coğrafi Veri İzinleri Yönetmeliği ile Coğrafi Veri Lisans Yönetmeliği yürürlükten kaldırıldı.

Ancak önceki yönetmelikler kapsamında Bakanlık tarafından verilmiş izin ve lisans belgeleri, geçerlilik sürelerinin sonuna kadar kullanılabilecek.